Bằng kinh nghiệm cá nhân, ai cũng biết, trong cuộc đời có nhiều điều rất khó giải thích, nhất là tình yêu. Một người mẹ thức đêm chăm con bệnh, một người cha âm thầm hy sinh cho gia đình, hay một người bạn chí tình vẫn ở bên lúc ta gặp khó khăn nhất. Nếu hỏi vì sao họ làm thế, câu trả lời nhiều khi chỉ có thể là: “Vì họ yêu.” Tình yêu được hiểu bằng trái tim hơn là bằng lý luận.
Mầu nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi cũng vậy. Con người luôn muốn hiểu Thiên Chúa, nhưng càng đến gần Ngài, họ càng nhận ra Ngài vượt quá trí hiểu giới hạn của mình. Con người có thể cảm nhận tình yêu và sự hiện diện của Thiên Chúa, nhưng không thể đóng khung Ngài trong những công thức lý trí.
Có câu chuyện đại ý như sau: thánh Augustinô đang khi đi dạo bên bờ biển và suy niệm về Chúa Ba Ngôi, ngài thấy một cậu bé dùng vỏ sò múc nước biển đổ vào một cái lỗ nhỏ, với mong muốn múc cạn hết được nước biển. Thánh nhân liền nói điều đó không thể thực hiện được. Cậu bé đáp: “Việc ngài đang muốn dùng trí óc nhỏ bé để hiểu biết trọn vẹn Thiên Chúa lại càng không thể thực hiện được.” Câu chuyện nhắc chúng ta rằng Thiên Chúa là mầu nhiệm Tình Yêu để cảm nghiệm, để sống với, chứ không phải là bài toán để giải đáp.
- Một Thiên Chúa duy nhất trong tình yêu
Hội Thánh dạy rằng chỉ có một Thiên Chúa, nhưng có Ba Ngôi vị: Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần. Ba Ngôi khác biệt nhưng cùng chung một bản tính thần linh: “Chúng ta không tuyên xưng ba Thiên Chúa, nhưng một Thiên Chúa duy nhất có Ba Ngôi: Ba Ngôi đồng bản thể. Các Ngôi Vị Thiên Chúa không chia nhau một thần tính duy nhất, nhưng mỗi Ngôi Vị đều là Thiên Chúa trọn vẹn: Chúa Cha là gì thì Chúa Con là thế ấy, Chúa Con là gì thì Chúa Cha là thế ấy, Chúa Cha và Chúa Con là gì thì Chúa Thánh Thần là thế ấy, nghĩa là một Thiên Chúa duy nhất theo bản tính” (GLHTCG số 253). Đây là mầu nhiệm lớn nhất của đức tin Kitô giáo.
Lý trí con người quen với những con số rõ ràng, nhưng nơi Thiên Chúa, chúng ta không gặp một phép toán nhưng gặp một mầu nhiệm, mầu nhiệm tình yêu. Thiên Chúa không cô độc, nhưng là sự hiệp thông hoàn hảo.
Dù từ “Ba Ngôi” không xuất hiện trong Kinh Thánh, toàn bộ Tân Ước đều dẫn chúng ta đến chân lý ấy. Trong biến cố Truyền Tin, Chúa Cha sai thiên thần đến với Mẹ Maria, Chúa Con nhập thể và Chúa Thánh Thần ngự xuống trên Mẹ (Lc 1, 26-38). Khi Chúa Giêsu chịu phép rửa tại sông Giođan, Chúa Thánh Thần hiện xuống như chim bồ câu và tiếng Chúa Cha vang lên từ trời: “Khi Chúa Giêsu chịu phép rửa xong, vừa ở dưới nước lên, thì các tầng trời mở ra. Người thấy Thần Khí Thiên Chúa đáp xuống như chim bồ câu và ngự trên Người. Và có tiếng từ trời phán: Đây là Con yêu dấu của Ta, Ta hài lòng về Người” (Mt 3, 16-17).
Trước khi lên trời, Chúa Giêsu còn truyền cho các môn đệ làm phép rửa: “Anh em hãy đi và làm cho muôn dân trở thành môn đệ, làm phép rửa cho họ nhân danh Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần” (Mt 28,19). Từ thời các Tông đồ, Hội Thánh đã sống trong niềm tin ấy, và các Công đồng Nixêa cùng Constantinôpôli đã long trọng xác tín giáo lý về Chúa Ba Ngôi. *
Tuy vậy, điều quan trọng nhất không phải là giải thích được giáo lý ấy đến mức độ nào, nhưng là nhận ra rằng Thiên Chúa của chúng ta là Thiên Chúa của tình yêu hiệp thông.
- Chúa Ba Ngôi hiện diện trong đời sống người Kitô hữu
Nhiều người nghĩ mầu nhiệm Ba Ngôi quá cao siêu, nhưng thật ra không có giáo lý nào gần gũi với đời sống Kitô hữu hơn thế. Ngay từ Bí tích Rửa tội, chúng ta đã thuộc về Chúa Ba Ngôi. Mỗi lần làm dấu Thánh Giá, chúng ta tuyên xưng đức tin vào Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần. Mọi Thánh lễ và các Bí tích đều được cử hành nhân danh Thiên Chúa Ba Ngôi.
Điều đó cho thấy Kitô giáo không chỉ tin Thiên Chúa hiện hữu, nhưng còn sống trong tương quan với Ngài. Chúa Cha tạo dựng và chăm sóc chúng ta. Chúa Con cứu chuộc chúng ta bằng thập giá và sự phục sinh. Chúa Thánh Thần thánh hóa và đồng hành với chúng ta mỗi ngày.
Thánh Phaolô viết: “Một khi đã được nên công chính nhờ đức tin, chúng ta được bình an với Thiên Chúa, nhờ Đức Giêsu Kitô, Chúa chúng ta. Vì chúng ta tin, nên Đức Giêsu đã mở lối cho chúng ta vào hưởng ân sủng của Thiên Chúa… Thiên Chúa đã đổ tình yêu của Người vào lòng chúng ta, nhờ Thánh Thần mà Người ban cho chúng ta” (Rm 5, 1-2, 4).
Ba Ngôi Thiên Chúa không ở trên cõi trời cao xa, nhưng hiện diện trong chính tâm hồn ta. Chúng ta sống trong Chúa Cha, vì chính Ngài là nguồn cội của sự sống và là Đấng gìn giữ toàn thể vũ trụ từng giây phút. Mọi loài hiện hữu là nhờ tình yêu và quyền năng của Chúa Cha. Chúng ta sống với Chúa Con, vì Chúa Giêsu là Emmanuel, nghĩa là “Thiên Chúa ở cùng chúng ta”. Ngài đã đến làm người, bước vào cuộc sống con người, chia sẻ niềm vui, nỗi đau và luôn đồng hành với chúng ta. Chúa Thánh Thần sống trong chúng ta như ánh sáng soi dẫn tâm hồn, giúp chúng ta nhận ra điều thiện, thêm sức mạnh để chúng ta yêu thương và dẫn chúng ta đến gần Thiên Chúa hơn mỗi ngày. Chúng ta sống trong Thiên Chúa Ba Ngôi, sống với Thiên Chúa Ba Ngôi, sống nhờ Thiên Chúa Ba Ngôi và Thiên Chúa Ba Ngôi sống trong chúng ta. Đó là điều kỳ diệu của đời người Kitô hữu.
- Chúa Ba Ngôi là mẫu gương cho các tương quan con người
Thế giới hôm nay đề cao chủ nghĩa cá nhân. Người ta dễ sống theo kiểu “tôi là trung tâm”, nên nhiều mối tương quan đổ vỡ vì ích kỷ, đố kỵ và ganh ghét.
Nhưng Chúa Ba Ngôi cho chúng ta thấy một lối sống hoàn toàn khác: hiệp thông và trao ban. Ba Ngôi Thiên Chúa luôn hướng về nhau trong tình yêu trọn vẹn. Không có ích kỷ hay thống trị, chỉ có hiệp nhất yêu thương.
Vì được dựng nên theo hình ảnh Thiên Chúa, con người chỉ thật sự hạnh phúc khi biết sống trong yêu thương hiệp nhất. Gia đình Kitô giáo được mời gọi phản chiếu hình ảnh ấy. Gia đình không hạnh phúc chỉ nhờ tiền bạc hay tiện nghi, nhưng nhờ tình yêu biết hy sinh, cảm thông và lắng nghe. Nhiều gia đình hôm nay tan vỡ không phải vì thiếu điều kiện tiền của để sinh sống, nhưng vì không biết sống cho nhau. Chúa Ba Ngôi mời gọi chúng ta bước ra khỏi cái tôi khép kín để sống cho nhau.
Giống như Chúa Cha, chúng ta được mời gọi xây dựng và trao ban sự sống. Giống như Chúa Con, chúng ta được mời gọi trở thành người hòa giải và chữa lành. Giống như Chúa Thánh Thần, chúng ta được mời gọi soi sáng, nâng đỡ và an ủi người khác. Kitô hữu không thể chỉ sống cho riêng mình, nhưng chỉ thực sự là chính mình khi biết yêu thương. Càng yêu thương chúng ta càng trở nên giống Chúa Ba Ngôi.
Khi được hỏi làm sao có thể phục vụ người nghèo suốt đời mà không kiệt sức, Mẹ Têrêsa nói đại ý rằng Mẹ nhìn mọi người như con cái của Thiên Chúa Cha, phục vụ Chúa Kitô nơi chính họ, và cầu xin Chúa Thánh Thần ban sức mạnh mỗi ngày. Đó là linh đạo Ba Ngôi rất cụ thể: mọi sự bắt đầu từ Chúa Cha, qua Chúa Con và trong sức mạnh của Chúa Thánh Thần.
- Sống như đền thờ của Chúa Ba Ngôi
Một trong những điều đẹp nhất của đức tin Kitô giáo là Thiên Chúa không chỉ ở trên trời cao xa, nhưng còn ngự trong lòng chúng ta. Thánh Phaolô nói rằng thân xác chúng ta là Đền thờ của Chúa Thánh Thần (1 Cr 6,19).
Nếu thật sự tin điều đó, chúng ta sẽ biết quý trọng bản thân hơn, không để tội lỗi làm hoen ố tâm hồn mình. Đồng thời, chúng ta cũng biết tôn trọng người khác hơn, vì mỗi con người đều mang hình ảnh Thiên Chúa.
Niềm tin vào Chúa Ba Ngôi còn đem lại sức mạnh trong thử thách. Các vị tử đạo thời đầu đã can đảm bước vào pháp trường vì xác tín rằng Thiên Chúa ở cùng họ. Ngày nay cũng vậy, giữa bao áp lực và bất an, người Kitô hữu có thể đứng vững vì biết rằng Chúa Cha luôn yêu thương mình, Chúa Con luôn đồng hành với mình và Chúa Thánh Thần luôn nâng đỡ mình.
Mầu nhiệm Chúa Ba Ngôi mãi mãi vượt quá trí hiểu con người. Nhưng điều quan trọng không phải là hiểu hết, mà là để mình được cuốn vào tình yêu của Thiên Chúa. Người Kitô hữu không chỉ tin vào Thiên Chúa Ba Ngôi như một tín điều, nhưng còn sống mối tương quan thân tình với từng Ngôi mỗi ngày.
Với Chúa Cha, người tín hữu sống tâm tình của người con: tin tưởng, phó thác và trở về với Ngài trong mọi hoàn cảnh. Chúng ta gọi Ngài là “Cha” vì biết mình được yêu thương và chăm sóc. Với Chúa Con, người Kitô hữu sống tâm tình của người môn đệ học biết yêu thương, tha thứ và vác thập giá với niềm cậy trông, như Chúa Giêsu là Đấng đã làm người, đi vào cuộc đời chúng ta. Với Chúa Thánh Thần, người tín hữu học lắng nghe Ý Chúa và để mình được Ngài soi dẫn. Chính Chúa Thánh Thần soi sáng lương tâm, ban sức mạnh vượt thắng yếu đuối và giúp chúng ta ngày càng trở nên giống Chúa Kitô hơn.
Một nữ tu lớn tuổi chia sẻ rất đơn sơ: “Mỗi sáng tôi thức dậy với Chúa Cha. Tôi làm việc với Chúa Giêsu. Tôi chịu đựng người khác nhờ Chúa Thánh Thần.”
Xin Chúa Cha ôm lấy chúng con trong tình yêu của Ngài. Xin Chúa Con dẫn chúng con bước đi trong sự thật vĩnh cửu. Xin Chúa Thánh Thần biến đổi tâm hồn chúng con mỗi ngày, để chúng con luôn sống như những người con trong gia đình của Thiên Chúa Ba Ngôi. Amen.
Phêrô Phạm Văn Trung
